• Nanda van Heteren

Locatiemanager Willem de Zwijger College vertelt over onderwijstraject

H'VELD-G'DAM ,,In ons onderwijstraject gaat het om de autonomie van de leerling(e). Zij mogen zelf keuzes maken hoeveel tijd zij aan een schoolvak besteden en in welke ruimte. Hierin worden zij intensief begeleid." Stefan van der Weiden, locatiemanager van het Willem de Zwijger College in Hardinxveld-Giessendam, legt uit hoe Kunskapsskolan werkt.

door Nanda van Heteren

,,Een jaar of zes geleden zijn we als team Hardinxveld-Giessendam om de tafel gaan zitten om opnieuw na te denken over het doel van ons onderwijs", vertelt de locatiemanager. ,,Het doel is niet alleen het centraal schriftelijk eindexamen halen, maar ook leerlingen voorbereiden op de snel veranderende maatschappij en de arbeidsmarkt. Wij willen leerlingen een zo goed mogelijke kans van slagen geven in het latere leven. Wij hebben toen een half jaar de tijd genomen om deze doelen voor ons helder te krijgen. Tijdens die gesprekken kwamen we erachter dat de traditionele manier van lesgeven niet meer aansluit bij de huidige maatschappij."


MOTIVATIE VERGROTEN Ook wilde de school de intrinsieke motivatie van de leerlingen vergroten. ,,Zo kwamen we tot het uiteindelijke antwoord dat we beter wilden aansluiten bij de persoonlijke doelen, ambities en strategieën van elke individuele leerling door gepersonaliseerd leren", legt Van der Weiden uit. In de praktijk komt het erop neer dat leerlingen zelf de keuze maken over welk vak ze gaan volgen en hoelang ze daarmee bezig zijn. Uiteraard zijn de schoolvakken verplicht, maar de keuzevrijheid zit in de tijd en de ruimte. ,,Daarbij worden de leerlingen intensief begeleid door onze medewerkers, maar doen we wel een beroep op de autonomie van de leerling(e). We laten de leerlingen dus meedenken, onder intensieve begeleiding, over hun schooldag."

In schooljaar 2018-2019 is het nieuwe onderwijstraject met gepersonaliseerd leren van start gegaan. Deze is gebaseerd op het Zweedse onderwijsconcept Kunskapsskolan. Een coach helpt leerlingen met vaardigheden als communicatie, samenwerken, ICT, plannen, leren leren en burgerschap. Om een voorbeeld te geven over het laatste aspect: ze organiseren met de sportklas regelmatig een evenement waarbij de opbrengst naar het goede doel gaat. Van 7 tot 8 juli doen ze met de hele school, dus ook met de Papendrechtse vestiging, een 24 uur Sportchallenge voor het KWF Kankerbestrijding.


VERANDERINGEN Het schoolrooster is intussen ook veranderd: leerlingen krijgen nu een digitaal leerportaal op basis van leerdoelen in plaats van taken. We beginnen elke schooldag met een teamoverleg. Met het personeel bespreken we dan de bijzondere dingen van die dag. Daarna komen er vier leerlingen voor een persoonlijk coachgesprek. De hele klas start daarna in hun stamgroep, in die setting worden de vaardigheden aangeleerd. Vervolgens volgen de leerlingen drie lessen van tachtig minuten. Aan het einde van de schooldag komen twee andere leerlingen voor hun coaching. Docenten voeren dus meerdere individuele coachingsgesprekken per dag, elke leerling komt één keer per week een kwartier op gesprek. Het doel van deze sessie is dat hij/zij sturing krijgt.


SPEERPUNTEN ,,Wij als team hebben als doel om het gepersonaliseerd leren tussen vijf en acht jaar na de start volledig toe te passen in ons onderwijs, dit is het derde schooljaar. Elk schooljaar stellen we doelen die bijdragen om ons uiteindelijke doel te realiseren. Dit schooljaar hebben we de speerpunten activerende didactiek en formatief assessment als doel gesteld. Het woord activerende didactiek zegt het misschien al: het gaat erom dat docenten werkvormen aanbieden waarbij de leerlingen actief betrokken worden bij de lesstof in de les. Ook zijn we dus bezig met het formatief assessment. Dit zijn toetsen waarbij leerlingen geen cijfer krijgen, maar een goed, voldoende of nog niet behaald", vertelt Van der Weiden.


FEEDBACK Ook krijgen leerlingen feedback en dat helpt hen verder in het leerproces. Van der Weiden: ,,Onze ervaring is dat deze methode heel goed werkt. Qua beoordeling is nog niet behaald hetzelfde als een onvoldoende, maar voor onze leerlingen is hun bijbehorende beleving wel anders. De terugkoppeling is trouwens ook anders. Docent(e) en leerling(e) analyseren nu wat de leerling(e) nodig heeft om wel een voldoende te halen. Dat kan van alles zijn, meer uitleg, extra toetstijd of een andere toetsvorm. Hoewel voor ons de intrinsieke motivatie van de leerlingen vergroten de eerste reden is voor gepersonaliseerd leren, hebben we afgelopen schooljaar ook meegedaan aan een pilot met landelijke onafhankelijke toetsen voor de kernvakken Nederlands, Engels en Wiskunde. Onze leerlingen scoorden op het merendeel van de vakken gemiddeld of boven het landelijk gemiddelde. Als personeel weten we dat we goed werk doen, maar nu werd dit ook bevestigd en dat is fijn."
Of de intrinsieke motivatie van leerlingen is vergroot, is niet absoluut te meten, maar de school merkt wel degelijk een positieve verandering. Een heel groot gedeelte van de leerlingen is meer betrokken bij hun eigen leerproces doordat zij steeds zelfs keuzes maken. Leerlingen kiezen er bijvoorbeeld zelf voor om langere schooldagen te maken om hun schoolwerk af te maken en hebben in de les een actievere houding. Leerlingen denken beter na over wat ze aan het leren zijn en vooral ook waarom. Zij leren nu niet omdat de docent dat zegt, maar ze kunnen nu zelf verwoorden waarom ze deze leerstof nodig hebben in het dagelijks leven. ,,Achter de schermen zijn we bezig met nog beter aansluiten op deze behoefte door contacten te leggen met het bedrijfsleven in Hardinxveld-Giessendam en Sliedrecht. Wij willen hen meer betrekken bij ons onderwijs, zodat we de leerlingen in een vroeg stadium kennis laten maken met waar zij het voor doen richting de toekomst. Ook merken we hierin veel betrokkenheid van ouders, veel van hen hebben al aangeboden om vanuit het bedrijfsleven met ons mee te denken."


PERSOONLIJKE AANDACHT ,,Als achtste groepers aankomend schooljaar kiezen voor het Willem de Zwijger College in Hardinxveld-Giessendam, dan komen ze op een school met veel persoonlijke aandacht. Gepersonaliseerd leren past bij iedereen, want het sluit aan bij wat de leerling(e) nodig heeft. Leerlingen komen in een heel goed team terecht. Ik ben supertrots op ons team en de weg die we met zijn allen hebben afgelegd wat dit onderwijstraject betreft. Wij werken samen, zetten onze schouders eronder en gaan elke keer nog een stap verder. Dat verdient een groot compliment", besluit de locatiemanager.