• Erik de Bruin

Psycholoog Hans Nobel neemt op kunstzinnige wijze afscheid

GIESSENBURG 'Niet beoordelend, niet afwijzend, niet doordrammerig, maar vol inspiratie en waardering. Dat was net wat ik nodig had. U heeft me in de kern geraakt.' Andersom geldt dat ook. Anders zou Hans Nobel, die zondag 2 juli met een theatraal symposium in Gorinchem afscheid neemt van zijn rijke carrière als hulpverlener en psycholoog, dit niet uitlichten op de achterkant van zijn net verschenen boek.

door Erik de Bruin

Nobel Praktijk voor Psychologie: het bord in de tuin - aan het begin van het boerenerf, pal langs de Peursumseweg - hangt er nog steeds. De 71-jarige Giessenburger is officieel in april dit jaar gestopt. Hij behandelt nog wel een aantal cliënten aan wie zijn deskundige zorg is toevertrouwd. Van een gebrek aan energie en/of inspiratie is geenszins sprake. ,,Ik ben nog één en al gedrevenheid. Die mazzel heb ik altijd gehad. Ik werd constant geprikkeld door wat er nog niet is." Naar perspectief kijken is wat hij zijn cliënten voorspiegelt. Hij geeft een inkijkje in wat cognitieve gedragstherapie inhoudt. ,,Ratio, denken, leren: dat zijn handvatten waar we ons aan vast kunnen houden. Daarnaast heb je emoties. Die vertroebelen soms het zicht op wat je wel kan, maar niet durft. Automatische gedachten, vervuld van negativisme en zelfonderschatting, die opduiken als het spannend wordt. Onzekere mensen vervallen dan in een reflex van: Ik kan dit niet. Dat moet je zien om te zetten in bruikbare gedachten. Doe je dat niet, ga je vermijdgedrag vertonen, dan kun je enorm vastlopen. Als je geen keuzes maakt." Hij geeft een voorbeeld. ,,Van een vrouw die nooit iets afmaakte. Ze was net met een nieuwe studie begonnen, maar wist bij voorbaat dat ze die niet zou afronden. Geen zelfvertrouwen, geen doorzettingsvermogen .... waar het ook mee te maken heeft: het is hinderlijk en je wilt ervan af. Op mijn verzoek schreef ze vijf dingen op die ze nu écht in orde moest maken, maar wat ze maar niet voor elkaar kreeg. Daar word je enorm verdrietig van. Dat verdriet was na een week weg. Ze had alles gedaan wat op het lijstje stond. Daarmee had ze een gouden sleutel gevonden."

 

'IMPROVISATIE'  Nobel gaf een steuntje in de rug. Hij ondervond dat zelf tijdens zijn tienerjaren op het gymnasium. ,,Misschien is mijn lerares Latijn wel mijn beste psycholoog geweest. We bespraken in de klas een tekst over Romeinen. Daar kwam ik niet echt uit en ik zat er dan ook niet op te wachten dat ze mij zou vragen om uit te leggen wat er stond. Sowieso was ik wat bedeesd. Een dromerig type dat liever op de achtergrond bleef. Bescheiden, verlegen. Ik kreeg de beurt. 'Een steuntje in de rug', dat was mijn improvisatie. De juffrouw complimenteerde me. Totaal onverwacht en daardoor juist zo waardevol. Ergens heeft het bijgedragen aan de onconventionele denker die ik ben geworden." Hij ging in die tijd naar een echte psycholoog, als kind van gescheiden ouders. Ook hij raakte de juiste snaar. ,,Ik heb zijn opleidingsadvies ter harte genomen. Mijn vader wilde ik dat naar Nyenrode zou gaan, maar daar was ik niet voor in de wieg gelegd. Zelf dacht ik maar aan één ding: kunstenaar worden. Van jongs af aan schilderde ik. Vol passie, maar echt goed was ik niet. Mijn werkelijke talent was onontdekt. Ik had geen seconde nagedacht over psychologie. Dat ik dit advies kreeg betekende wel iets. Van al die duizenden mensen die hij had geholpen zei hij dit alleen tegen mij."

 

GEHANDICAPTENZORG Nobel combineerde zijn studie en later zijn werk wel met het vervaardigen en etaleren van kunst. ,,Ik heb altijd de behoefte gevoeld artistiek bezig te zijn. Eerst vertaalde zich dat in filmpjes die we in Utrecht (waar hij een universitaire opleiding volgde, red.) op straat opnamen en in de studentenflat in elkaar draaiden, in mijn werkzame leven ben ik me gaan toeleggen op de taal in het algemeen en poëzie in het bijzonder. Dat neemt geen ruimte in beslag en je kunt die vaardigheid goed gebruiken in je werk." Herinneringen komen boven van een Poëzienacht begin jaren tachtig en kunstenaarsgroepjes die zich ophielden in de boerderij achter het huis van hem en zijn gezin. In de jaren negentig kwam op die plek zijn eigen praktijk van de grond, Nobel werkte en woonde op dat moment al twee decennia in de Alblasserwaard-Vijfheerenlanden. ,,Eerst in Hei-en Boeicop, bij Lexmond waar we bij toeval terecht waren gekomen omdat de eigenaar van onze woning in de Utrechtse binnenstad daar een boerderij had gekocht. Als we wilden, konden we meeverhuizen. Tienduizend vierkante meter land: we keken onze ogen uit." Hij bleef nog een tijdje in de stad werken, bij Crisiscentrum Overvecht, maar belandde uiteindelijk nog dieper in de polder. ,,Hier in Giessenburg, waar we een ruim driehonderd jaar oude boerderij kochten en opknapten. Dat had te maken met mijn werk. Ik kreeg twee keer een aanbod uit Gorinchem. Van Stichting Overwaard, één van de voorlopers van Rivas, en van de gehandicaptenstichting waaruit later Syndion is ontstaan. Misschien wel bekend van de zorgboerderijen. Op deze erf zijn we daar ooit mee begonnen. Bij wijze van experiment. Ik wist niets van gehandicaptenzorg, maar ik heb wel het vermogen om me razendsnel in te lezen en nieuwe dingen eigen te maken. Om me heen maakte ik kennis met creatieve en idealistische zorgverleners. Wat we op een gegeven moment beoogden was verwarring zaaien. Wil je ze laten emanciperen dan moet je ze de ruimte geven. Ze gingen agrarische activiteiten uitoefenen waarvan de buitenwereld versteld stond."

'DRUGSPROBLEMATIEK' Nobel ging zich ook roeren in het Gorcumse. ,,Als psycholoog. Een beroep dat nog in de kinderschoenen stond en overwaaide uit de grote steden. We profileerden ons in het begin als jonge wetenschappers. 'Gorinchem gaat gebukt onder drugsproblematiek': zoiets stond in de plaatselijke krantjes. 'Nou, dan zal het wel storm lopen', dachten wij, maar daar absoluut was geen sprake van. We hadden haast geen cliënten. 'Hoe komt dat?' Wij op onderzoek uit en contact zoeken met onderwijsinstellingen en pastorieën. Bleek het vooral van horen zeggen te zijn en te herleiden tot een groepje personen dat we al op de radar hadden en waar we mee in gesprek waren. Lieve jongens in feite." Zijn cliënten omschrijft hij op vergelijkbare wijze. ,,Stuk voor stuk interessant mensen. Met wie je een avontuur aangaat. Een reis waarbij je allebei heel hard werkt om op de gewenste plek van bestemming te komen. Er is voortdurend contact en een vinger aan de pols. Hoe dat kan gaan, lees je in het boek (te koop in de praktijk, red.) en we laten het ook zien. Als je vastloopt zijn er heel veel manieren om eruit te komen. Professioneel, maar je kunt zelf ook heel veel doen. De titel van het symposium is niet voor niets: Een beetje psycholoog, jij bent het van nature."

 

Aanmelding vooraf is gewenst. Dat kan op de site www.praktijkvoorpsychologie.nl. De voorstelling is van 13.30 tot 17.00 uur in Theater Peeriscoop. Entree: 15 euro.