• Ewoud Klop
  • Ewoud Klop
  • Ewoud Klop
  • Ewoud Klop
  • Ewoud Klop
  • Ewoud Klop
  • Ewoud Klop
  • Ewoud Klop
  • Ewoud Klop
  • Ewoud Klop

'Warm gevoel door alle ellende heen'

Herinneringen aan de evacuatie in 1995

H'VELD-G'DAM - Wel of niet evacueren? Op 1 februari 1995 viel het besluit: de watersnood was zo dreigend dat de circa vijfduizend bewoners van Boven-Hardinxveld voor 21.00 uur elders een veilig onderkomen moesten zoeken. Uiteindelijk bleef het dorp droog. Het Kompas tekende herinneringen op aan die verwarrende, spannende en toch gezellige tijd, twintig jaar geleden.

Door Annika Both

Voor Bertie den Breejen staat het begin van februari 1995 bol van de hectiek. Iedere dag rijdt de Hardinxveldse met haar dochter Mirella, herstellende van een misgelopen operatie dat najaar, naar Dordrecht voor ergotherapie, logopedie en fysiotherapie. ,,Op de bewuste dag van de evacuatie kwamen wij thuis in een ongelooflijke drukte. We zagen iedereen rijden met volgestouwde auto's, spullen vastgesnoerd op de imperiaal, busjes, aanhangwagens. In feite waren de mensen op de vlucht: ze redden wat ze redden konden. Het verkeer was helemaal ontregeld, we stonden gewoon in de file.''

Den Breejen woont niet in de gevarenzone. Haar adres aan de Spindermolen in Beneden-Hardinxveld wordt een toevluchtshaven voor haar familie. ,,Mijn broer Sjaak en schoonzus Cora en hun zoon Carlo kwamen uit Dalem: daar stond het water aan de dijk. Mijn andere dochter Petra en haar vriend Ronald woonden in Boven-Hardinxveld en moesten dus ook een veilig heenkomen zoeken. Zo kwam er dus vijf man hier heen, inclusief twee katten en nog een roodstaartpapegaai.'' Bertie herinnert dat het even puzzelen was, maar uiteindelijk vindt iedereen z'n plekje. ,,Het was hilarisch. De één sliep op een stretcher, de ander op een matras op de grond, of op de bank. Onze logees hadden ook spullen meegenomen die ze veilig wilden stellen, zoals foto's en belangrijke papieren en daarnaast eten en kleding. Ons huis stond vol!'' Bertie reageert ontspannen op het gebeuren. ,,Ik was blij dat wij konden helpen ondanks trammelant in huis. Het was een bizarre tijd. We zaten met z'n allen aan tafel, Mirella in haar rolstoel. Het kon allemaal. Alles was mogelijk.'' Toch is er even een moment van angst: ,,Bij de tandarts ging het praatje dat men de dijk door wilde steken. Dan zou bij ons zeventig centimeter water komen. Daar schrok ik wel even van.'' Gelukkig komt het niet zo ver. ,,Ik was opgelucht toen het voorbij was, maar toch kijk ik terug op een leuke tijd. Er was zo'n warm gevoel door alle ellende heen.''

De evacuatie was voor Ine van der Laar, toen woonachtig aan Akkerstraat 14, een emotionele happening. ,,We kregen na vertrek een zegel op de voordeur dat niet verbroken mocht worden. We mochten er niet meer in. Dat was ook het teken voor de ME dat alle bewoners vertrokken waren. Ik was de laatste die vertrok uit de Akkerstraat, helemaal alleen. Ik weet nog heel goed hoe ik me toen voelde: verschrikkelijk. We gingen er vanuit dat ons huis onder water kwam te staan. Met tranen over mijn wangen reed ik weg uit Boven-Hardinxveld.'' Van der Laar herinnert zich de geluidwagens van de ME, de buurman die zijn zakelijke administratie bij haar op zolder stalde en het enthousiasme van haar twee jonge zonen. ,,Wij vertrokken naar de boerderij van mijn ouders in Brabant. Voor René en Ronald een feest! Ronald (toen 8 jaar oud) vroeg aan zijn oma toen we weer naar huis mochten of hij nog een keer 'op evacuatie' mocht komen. Dat is er in gebleven: elk jaar ging hij een keer 'op evacuatie' naar oma. Zeeuws spek was dan zijn ontbijt. Eenmaal terug in Hardinxveld hielden we een bijeenkomst in de Akkerstraat met erwtensoep om het gebeurde af te sluiten.'' Ze besluit: ,,Evacueren is niet leuk, maar de evacuatie in 1995 is voor ons nog steeds een tijd waarop we met een glimlach terugkijken.''

Een restje van enkele tientallen bewoners, met name van de Buurt, bleef zitten waar ze zaten. Toenmalig burgemeester Van Wouwe zwichtte na hun gepassioneerd protest. De bewoners kregen toegangspassen en moesten zich houden aan een avondklok. Onder hen was Gert Romijn, van de gelijknamige woonwinkel. Hij ging eropuit met zijn camera en maakte later de dvd 'Een dorp op drift', een exceptioneel document van de evacuatie. De film is nog altijd verkrijgbaar.

Kees Bakker: ,,Als bewoner van Rivierdijk 9 kreeg ik stomtoevallig één van de weinige toegangpasjes. Later werden sommige weer ingenomen. Nieuwsgierig reed ik daarom tegen middernacht in een compleet verlaten Boven-Hardinxveld. Bij een kruispunt aangekomen sprongen er ineens gewapende militairen voor mijn auto. Ik werd ondervraagd en de auto werd doorzocht. Net toen ze klaar waren kwam er een melding binnen van inbrekers. Die zouden in café De Drie Snoeken zijn. Ze vroegen of ik wist waar dat was en na mijn instemmende antwoord werd mijn auto gevorderd. Zo scheurde ik daar keihard door verlaten straten met naast en achter mij gewapende militairen. Later bleek het loos alarm, maar voor mij was het een avond om nooit te vergeten!''

Teus Bongen, gekscherend de nachtburgemeester van Giessendam genoemd, vond de aanblik van een leeg Boven-Hardinxveld bijzonder naargeestig. ,,In die tijd was ik drager bij begrafenisondernemer Van Noordennen. Er moest iemand begraven worden op de begraafplaats aan de Tiendweg. Het opstellen van de stoet was op de derde Parallelweg, waar nu het station Boven-Hardinxveld is. Met politieauto voor en achter de stoet werd naar de begraafplaats gereden. Boven-Hardinxveld was gewoon een spookdorp: er was niemand, maar dan ook echt niemand, te zien. Ik krijg nu nog een brok in mijn keel als ik er aan denk.''

Als lid van de vrijwillige brandweer wordt Ewoud Klop twintig jaar geleden opgetrommeld om te helpen bij de evacuatie. Hij legt zijn herinneringen vast in een soort dagboek. Hij schrijft over het verhuizen van zijn ouders, de massale uittocht van Boven-Hardinxveld, de controles op de Rivierdijk (gemotoriseerd verkeer was gering toegestaan, vanwege de verzadiging van de dijk), de aanblik van het verlaten dorp, het in allerijl zandzakken opstapelen bij lijstenmakerij De Vroed, een vaartocht over land en de vrolijke terugkeer van de bevolking. De foto's op deze pagina komen uit zijn verslag.